Stadhuis Melsele
In het hart van het dorpscentrum van Melsele krijgt het voormalige gemeentehuis een nieuwe toekomst. Het markante gebouw uit 1936, gelegen aan het Kerkplein en deel van het beschermde dorpsgezicht, werd zorgvuldig gerestaureerd en herbestemd tot kantoorruimte, met respect voor zijn historische en architecturale waarde.
Programma Kantoor
Opdrachtgever Accountantskantoor Marc Melis & Zonen
Status Opgeleverd
Periode 2019 ― 2023
IN SAMENWERKING
Fotograaf Stijn Vereecken, Bouw-ID
Aan het vierkante Kerkplein van Melsele, in de schaduw van de laatgotische Onze-Lieve-Vrouwkerk, bevindt zich het voormalige gemeentehuis. Het gebouw maakt deel uit van het beschermde dorpsgezicht Dorpskom Melsele en ligt in een omgeving waar eeuwenoude structuren, archeologische sporen en landschappelijke elementen getuigen van een lange bewoningsgeschiedenis. Melsele geldt als een van de oudste woonkernen van het Land van Waas, met wortels die teruggaan tot de Gallo-Romeinse periode.
Het huidige gemeentehuis werd in 1936 opgetrokken naar ontwerp van Henri en Valentin Vaerwijck, als opvolger van het 18de-eeuwse Wase schepenhuis dat zich eerder op deze locatie bevond. In 2020 werden TDesigns Interiorarchitects en Callebaut Architecten aangesteld om het gebouw te renoveren en te herbestemmen tot kantoorruimte. TDesigns stond in voor de nieuwe ruimtelijke indeling en inrichting, terwijl Callebaut Architecten verantwoordelijk was voor de restauratie van gevels en dak en het behoud van de erfgoedwaarden.
Een gelaagde dorpsgeschiedenis
Het voormalige gemeentehuis van Melsele is onlosmakelijk verbonden met de historische ontwikkeling van het dorp. Het gebouw maakt sinds 1982 deel uit van het beschermde dorpsgezicht en staat op een plek waar de geschiedenis van Melsele tastbaar aanwezig is. De parochiale kern ontstond al vóór het jaar 1000 en groeide uit tot een belangrijke nederzetting binnen het Land van Waas.
Het gebouw uit 1936 werd ontworpen in de geest van de wederopbouwarchitectuur, maar sluit tegelijk nauw aan bij de traditie van regionale ambtsgebouwen. Het volume telt drie bouwlagen onder een zadeldak met drie traveeën. De voorgevel wordt gekenmerkt door een natuursteenimitatie onderbouw, smalle betonnen monelen, hardstenen geprofileerde elementen en drie markante dakkapellen. Een monumentale bordestrap leidt naar het zwaar omlijste portaal, bekroond met het historische wapenschild van Melsele: een gouden Mariabeeld op azuurblauwe achtergrond, afgeleid van de 17de-eeuwse gemeentelijke zegel.
Restauratie en herbestemming
De herbestemming van het voormalige gemeentehuis tot kantoorruimte ging gepaard met een grondige restauratie, met bijzondere aandacht voor het behoud van de aanwezige historische elementen. Onder begeleiding van Callebaut Architecten werd het gebouw bouwfysisch geoptimaliseerd, structureel versterkt en zorgvuldig opgewaardeerd, met respect voor het oorspronkelijke karakter en de voorschriften van het beschermde dorpsgezicht.
De gevels werden volledig gerestaureerd. De natuursteenimitatie van de onderbouw, het metselwerk in kruisverband en de hardstenen porticale elementen zijn behouden en waar nodig hersteld. Het houten buitenschrijnwerk werd, na uitgebreid stratigrafisch onderzoek, vernieuwd volgens de historische profilering en teruggebracht naar de oorspronkelijke kleurstelling. Ook de typische glas-in-loodverdeling en de drie dakkapellen aan de voorzijde bleven behouden.
Dakwerken en structurele ingrepen
Het bestaande dak bleef in vorm en helling ongewijzigd, maar werd aan de binnenzijde geïsoleerd. De leien werden volledig vernieuwd en de dakstructuur werd lokaal hersteld en versterkt. Aan de achterzijde werden discreet enkele dakvlakramen toegevoegd om extra daglicht binnen te brengen in de zolderverdieping en de traphal. Deze ingrepen zijn enkel zichtbaar aan de niet-beschermde zijde van het gebouw.
Door het verdiepen van de achtergevel ter hoogte van de voormalige koer loopt de kroonlijst nu door tot op de zijgevels. Op die manier blijft de nieuw toegevoegde lift volledig uit het zicht van de omgeving.
Behoud van waardevolle interieurelementen
Binnenin bleef de oorspronkelijke ruimte-opbouw grotendeels intact. Het inkomportaal, de traphal en de hoofdruimtes behielden hun historische organisatie en verhoudingen. Waardevolle interieurelementen zoals houten paneeldeuren, lambriseringen, schouwmantels en stucwerkplafonds werden zorgvuldig behouden en opgefrist.
De bestaande schouwkanalen kregen een nieuwe functie als technische kokers, waardoor bijkomende dakdoorvoeren vermeden konden worden en het historische dakbeeld intact bleef.
Discreet geïntegreerde toegankelijkheid
Om de toegankelijkheid van het gebouw te verbeteren, werd een liftvolume toegevoegd op de voormalige binnenkoer. Het schrijnwerk dat hierdoor verloren ging, werd vooraf nauwkeurig gedocumenteerd aan de hand van fotoregistratie en detailtekeningen.
Het niveauverschil tussen inkom en koer werd weggewerkt, zodat zowel het gelijkvloers als de eerste verdieping volledig toegankelijk zijn. Door de architecturale inpassing blijft de lift, ondanks de toevoeging van extra volume, onzichtbaar vanuit de straat en de omliggende percelen.
Technische modernisering
Alle technische installaties werden vernieuwd en afgestemd op de huidige normen. Er werd bijzondere aandacht besteed aan brandveiligheid, met onder meer compartimentering, automatische branddetectie, rookmelders en veiligheidsverlichting.
De renovatie streeft naar een optimale energetische prestatie binnen de mogelijkheden van het beschermde gebouw. Aan de achterzijde werd ruimte voorzien voor een toekomstige installatie van zonnepanelen, zonder impact op het zicht vanaf de openbare ruimte.
